Woon Bewust in FoodValley

Woon Bewust verbindt een aantal met elkaar samenhangende thema’s: veilig en comfortabel wonen, gebruik van thuistechnologie/domotica daarbij, energiebesparing en aandacht voor voeding en beweging. Gezamenlijk hebben de acht gemeenten van regio FoodValley communicatiemiddelen ontwikkeld en daarnaast een aanzet gedaan voor een lokale aanpak. Zo profiteert elke gemeente van een regionale basis met de ruimte om deze basis op maat te maken voor de lokale situatie.

Woon Bewust FoodValley is een regionale campagne die mensen ertoe wil aanzetten om maatregelen te nemen die hen in staat stellen zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen, ook als de vraag naar zorg toeneemt. Onderdeel van de campagne zijn een regionale website, lokale informatiemarkten en persoonlijk woonadvies aan huis door getrainde vrijwilligers. Tien ondernemers maakten samen een demokast met allerlei handige aanpassingen.

Een vijftal belangrijke uitgangspunten van Woon Bewust:

  • Comfortabel en veilig wonen is voor iedereen belangrijk
  • Thema’s wonen, leefstijl en energiebesparing met elkaar verbinden
  • Niet subsidiëren maar wijzen op financiële mogelijkheden
  • Doorstroom naar een geschikte woning is ook een oplossing
  • Hele gemeente erbij betrekken, eventueel focus op één gebied.

 

Projecteigenaar

Elke gemeente heeft een eigen projectleider Woon Bewust. De gemeente Rhenen is regionaal projectleider en contactpersoon.

Samenwerkingspartners

Gemeente Ede, Nijkerk, Barneveld, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen.

Projectopzet en uitvoering

Het project is in 2014/2015, vanuit het regio-overleg beleidsambtenaren wonen, gestart in zeven gemeenten (de gemeente Barneveld is later aangehaakt). Voor de bestuurlijke afstemming over de visie, doelstelling en aanpak op regionaal niveau is een extern bureau ingeschakeld. Vervolgens heeft een aanbesteding plaatsgevonden voor de regionale uitvoering. Dit bureau nam de regionale projectleiding voor zijn rekening en verzorgde, samen met de lokale ambtelijk projectleider, de training van de vrijwillige woonadviseurs, het inzetten van de regionale communicatiemiddelen en het organiseren van de informatiemarkten.

Tempo en aanpak van de uitvoering verschilde per gemeente. De benadering is top-down. Het initiatief en de uitvoering ligt bij de gemeenten en er is geen input gevraagd op regionaal niveau van vertegenwoordigers uit de doelgroep.

Proces

Om het proces goed te laten verlopen was er een startoverleg met de gemeenten en woningcorporaties, individuele gesprekken per gemeente voor de lokale uitvoering, een bijeenkomst met bestuurders en een bijeenkomst met ondernemers. Om de aanpak, voortgang en evaluatie te bespreken was er tevens een regionaal overleg tussen het externe bureau en de gemeentelijke projectleiders.

Dwarsverbanden

Om de verbinding te leggen met duurzaamheid en energiebesparing, zijn in elke gemeente ook de ambtenaren uit dat betreffende beleidsveld betrokken. Voor het thema voeding en bewegen is contact gelegd met het ziekenhuis Gelderse Vallei. Ook is er contact gelegd met de regionale contactpersoon voor ondernemers.

Activiteiten Gezamenlijke producten
  • Communicatiemiddelen: logo en huisstijl, bewerkbare pdf-bestanden, poster, folder, persberichten en een gezamenlijke website met eigen url voor elke gemeente; met informatie en tips over de betreffende onderwerpen, informatie over de campagne, informatie over advies, aanschaf en vergoedingen, link naar de Gelderse Huistest, agenda, nieuws en een forum
  • Basistraining voor vrijwillige woonadviseurs
  • Regionale basisprocedure voor de huisbezoeken, opgesteld in samenspraak met de lokale projectleider en coördinator
  • Inzetten Gelderse Huistest
Lokale activiteiten
  • Bijeenkomst, manifestatie, informatiemarkt. Presentatie over Woon Bewust tijdensworkshops over relevante onderwerpen (brandveiligheid, inbraakpreventie, bewegen en voeding, duurzaamheid, valpreventie en een informatiemarkt met lokale aanbieders).
  • Mailing huishoudens doelgroep
  • Opleiding vrijwillige woonadviseurs
  • Huisbezoeken
  • Intervisiebijeenkomsten met en voor de vrijwillige woonadviseurs waarbij men ervaringen kan uitwisselen, signalen kan doorgeven en vragen kan stellen (niet in alle gemeenten)
  • In enkele gemeenten bijeenkomst voor signaleerders (professionals en vrijwilligers die veel contact hebben met bewoners en een belangrijke informerende en verwijzende rol kunnen hebben).

In Rhenen en Scherpenzeel: stimuleringsregeling (eenmalige vergoeding van vijftig procent van de kosten tot maximaal € 500,- per woning).

Borging en toekomst

Project Woon Bewust valt nu onder het brede thema Langer Thuis wonen van het sociaal domein en dat blijft, in combinatie met de vergrijzing, belangrijk de komende jaren. Het gaat om een grote groep inwoners en er zijn veel beleidsontwikkelingen gaande op dit terrein. Woon Bewust is dus ook neergelegd bij andere ambtenaren. Zij zijn enthousiast en zien aanknopingspunten binnen hun andere taakvelden (verkeer, gezondheid, mantelzorg, welzijn, zorg).

De regio wil vasthouden aan het delen van kennis en producten en uitwisselen van ervaringen op regionaal niveau. De kunst is om dat ook waar te maken: met elkaar regelmatig aandacht aan het project geven, aansluiten bij bestaande structuren en activiteiten, verbinden daar waar lokaal enthousiasme en energie zit. De boodschap blijven herhalen, want het project heeft tijd nodig om mensen uit de doelgroep te bereiken die nu nog niet bezig zijn met het thema.
Sommige gemeenten zien de verbreding naar langer thuis wonen met dementie en willen een sterkere verbinding met het beleidsterrein zorg. Dat betekent een duidelijker rol en taak voor signaleerders en de eerstelijnszorg. Ook willen gemeenten uitvoering geven aan de nieuwe blijverslening.

Focus op preventie of zorg

Het accent op ‘zorg’ wordt zo veel mogelijk vermeden. Er is veel aandacht voor comfort, gemak en zelfstandigheid en de thema’s wonen, leefstijl, energiebesparing.

Succesfactoren

  • Een aanbestedingsopdracht waar alle gemeenten achter staan. Deze is heel concreet uitgewerkt en het voordeel bleek dat elke gemeente druk voelde om zich aan de afspraken te houden en niet achter te blijven bij de andere gemeenten.
  • Het was efficiënt om een aantal dingen samen te doen: de gezamenlijke website en folder, standaardcursussen voor vrijwillige woonadviseurs, uitwisselen van ervaringen tussen de woonadviseurs, bijeenkomsten voor ondernemers.
  • Een externe projectleider die van wanten weet, werk uit handen neemt en goede ondersteuning biedt.
  • Enthousiaste vrijwilligers. Het kostte weinig moeite om voldoende vrijwilligers te werven.
  • De informatiebijeenkomsten. De reacties waren zeer positief en bijeenkomsten zijn hoog gewaardeerd (8+). Het effect is groot: 45% van de bezoekers is van plan om woningaanpassingen uit te voeren; 58% is zich meer bewust van wat zij zelf kunnen doen om comfortabel, veiliger en duurzamer te wonen; 67% heeft tips gekregen die zij kunnen gebruiken voor de eigen woonsituatie. (bron: Evaluatie Woon Bewust, Atrivé, december 2015).
  • Inwoners waarderen de huisbezoeken en het persoonlijk contact. Er zijn bijna 600 bezoeken afgelegd in de regio. Het huisbezoek is voor velen een bevestiging van datgene wat ze al hebben gedaan. Belangrijk is om na te bellen of de woningaanpassing is gerealiseerd en of er nog vragen zijn.
  • De kinderen van senioren zijn vaak een stimulerende factor om aan de slag te gaan met woningaanpassingen.
  • Een brief aan bewoners is een effectief middel om de campagne, huisbezoeken en informatiemarkten onder de aandacht te brengen. Het werkt ook goed om aan te sluiten bij bestaande markten, activiteiten en bijeenkomsten om de campagne onder de aandacht te brengen.

Karin Wortelboer, regionaal projectleider is trots op wat er bereikt is in de regio: de informatiemarkten, de website en de enthousiaste vrijwilligers. “van tevoren waren de informatiebijeenkomsten spannend. Je wist niet hoeveel mensen zouden komen en wat de reacties zouden zijn. Dat is allemaal heel positief uitgepakt. De bijeenkomsten zijn druk bezocht en ik heb veel positieve reacties gehoord”.

Leeropbrengsten

  • Het project heeft meer tijd gekost dan ingeschat. Regel voldoende uren en doe het niet zomaar bij je andere drukke werkzaamheden.
  • Bewustwording vraagt een lange adem en ieders bijdrage daaraan is gewenst. Herhaling is een belangrijke factor voor succes. Elke gemeente moet daarom een eigen lokaal communicatieplan opstellen met de momenten waarop het project onder de aandacht kan worden gebracht. Belangrijk is ook commitment bij de afdeling communicatie. Frequente aandacht, vooral voorafgaand aan een informatiebijeenkomst, is effectief . Dat is door de drukte een ondergeschoven kindje gebleven. Informeer en betrek het lokale netwerk regelmatig, zodat de campagne ook daar scherp op het netvlies blijft. Denk dan bijvoorbeeld aan professionals (wmo-medewerkers via keukentafelgesprekken), vrijwilligers die vaak bij mensen thuis komen en ondernemers.
  • Na een regionale bijeenkomst waren tien ondernemers enthousiast en zij hebben gezamenlijk een demowand gemaakt. Deze demowand is gebruikt voor alle bijeenkomsten in de regio. Hun enthousiasme vlakte af toen ook andere ondernemers, die niet aan de demowand hadden meegewerkt, mee gingen doen aan de informatiemarkten.
    Belangrijk is ook om juist de kleinere lokale ondernemers te betrekken, zodat zij een eigen rol kunnen pakken en zich medeverantwoordelijk voelen voor de uitvoering en borging van het project.
  • Er is geen navolging van het woonadvies. Dat had met lokale ondernemers wellicht kunnen worden opgepakt.
  • In de communicatie speelde de website een geringe rol: weinig mensen kenden en bezochten de site; het forum wordt niet gebruikt door bezoekers. De locatie van informatiebijeenkomsten is belangrijk: bekend, toegankelijk en in de buurt.

“Het aantal mensen dat gebruikt maakt van de stimuleringsregeling valt nog tegen. Dat loopt nog niet zo hard. De drempel om dat te doen is dat mensen zich moeten aanmelden voor een huisbezoek. Daar zijn mensen een beetje huiverig voor.” (Regionaal projectleider Karin Wortelboer)

Contactgegevens

Karin Wortelboer

E-mail: karin.wortelboer@rhenen.nl

Tel.: 0317 681 6