Vertrouwd Thuis in Elburg

Ipad

In de gemeente Elburg wordt door verschillende professionals in wonen, welzijn en zorg gewerkt aan het langer zelfstandig wonen van kwetsbare burgers. Al in 2009 startte op initiatief van de gemeente Elburg én in samenwerking met vele partijen het project Gewoon Gemak. Een bewustwordingscampagne gericht op inwoners van 55 jaar en ouder. Met de campagne wil de gemeente haar inwoners informeren over het zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, wat mensen daarin zelf kunnen én moeten doen. En wat de gemeente daarbij voor hen kan betekenen.

In beginsel ging de bewustwordingscampagne vooral over het preventief aanpassen van de woning op het ouder worden. Met andere woorden, woningen meer veilig en comfortabel maken door middel van kleine aanpassingen en slimme thuistechnologie. Eind 2013 is Gewoon Gemak uitgebreid met thuistechnologie gericht op mensen met dementie. De gemeente heeft in samenwerking met zorgorganisaties WZU Veluwe en Icare een ‘pluskoffer’ samengesteld met technische noodmiddelen inclusief alarmopvolging. Zorgorganisaties kunnen deze acuut inzetten. Noodoplossingen worden in twee weken vervangen door vaste oplossingen.

Het project met de pluskoffer en de positieve resultaten die ermee zijn behaald heeft in Elburg tot een vervolgvraag geleid. Namelijk inzichtelijk maken hoe zelfstandig wonende mensen met een psychische stoornis en/of verstandelijke beperking en hun dierbaren kunnen worden begeleid en ondersteund door middel van (thuis)technologie. Het onderzoek dat daarop volgt is de aftrap van het project Vertrouwd Thuis. Zorgorganisaties ’s Heeren Loo en Careander zetten Vertrouwd Thuis inmiddels al ruim een jaar in voor haar cliënten in Elburg. En met succes.

Projecteigenaar

Gemeente Elburg

Samenwerkingspartners

Onderzoek en pilot
’s Heeren Loo, Evangelisch Begeleidingscentrum, GGZ Centraal, Careander, Icare, Gemeente Elburg, Provincie Gelderland en Stichting Trivici.

Projectopzet

Het project is gestart met een interactieve sessie voor de betrokken organisaties. Tijdens deze sessie is verkend welke mogelijkheden (thuis)technologie kan bieden voor GGZ- en VG-cliënten. Op basis van de vragen en aandachtspunten die tijdens deze sessie aan de orde zijn geweest is besloten om een traject in te richten dat zich specifiek richt op het mensen met een psychische stoornis en/of verstandelijke beperking en hun mantelzorgers.

Projectuitvoering

Drie cases voor meer inzicht

Om meer inzicht te krijgen in  wat (thuis)technologie kan betekenen voor deze groep cliënten zijn drie concrete cases uitgewerkt. De cases zijn aangedragen door consulenten van de gemeente Elburg die werkzaam zijn in het sociaal domein.
De cases laten zien hoe gemêleerd de cliëntgroep is en dat (thuis)technologie niet voor elke cliënt een toegevoegde waarde heeft. Maar er liggen ook veel kansen.
De belangrijkste uitkomsten:

  • De basis voor goede zorgverlening blijft menselijk contact met een vertrouwd persoon. Als er vertrouwen is dan zou het een optie kunnen zijn om met behulp van smartphone/tablet te (beeld)communiceren.
  • Een combinatie tussen formele en informele zorg zou cliënten kunnen helpen meer gevoel van beheersbaarheid te krijgen op het dagelijks leven. Technologie kan hierbij ondersteunen. Er zijn regelapp’s die het privénetwerk van een client verbindt aan de zorgverlener. Zo kan de zorgprofessional doelmatiger werken. Een ander voorbeeld is de zorgverlener die lid is van een facebookgroep voor cliënten, zo laagdrempelig contact houdt en snel kan ondersteunen als dat nodig is.
  • Cliënten maken veel gebruik van social media. Bij zorgorganisaties valt nog winst te behalen in het goed integreren van social media in de dienstverlening. Aansluiten bij dat wat in de belevingswereld van de cliënten speelt en daarmee de lijntjes tussen cliënt en zorgverlener / cliënt en mantelzorger / direct omgeving verkorten.
  • Inzet van zorgondersteunende technologie en het gebruik van zelfgekozen social media door de cliënt als ondersteuning en communicatiemiddel biedt kansen voor het zorgproces. Belangrijk aandachtspunt is hoe zorgorganisaties het gebruik van diverse technologische toepassingen kunnen koppelen aan hun eigen administratieve systemen. Met andere woorden, kan een belangrijk app-je direct in een zorgdossier worden opgeslagen?

Inzet Ipads voor begeleiding

Op basis van de uitkomsten van de cases hebben zorgorganisaties ’s Heeren Loo en Careander besloten tot een experiment met zorg op afstand via Ipads. Het experiment richt zich op de ambulante zorgverlening (zorg aan huis) aan zelfstandig wonende cliënten met een verstandelijke beperking met en zonder een lichte psychische stoornis. De begeleiding die vanuit de Wmo hiervoor wordt vergoed bestaat uit geplande begeleiding en ongeplande begeleiding. Geplande begeleiding is een persoonlijk gesprek tijdens een huisbezoek. Met daaromheen zo nu en dan een telefoontje, mailbericht of WhatsApp bericht. Ongeplande begeleiding gaat bijvoorbeeld over het indammen van een crisissituatie. Het gebruik van de Ipads is een middel om geplande fysiek begeleidingsmomenten te reduceren en toch voldoende in beeld te blijven. Bijvoorbeeld een huisbezoek van één uur wordt vervangen door drie contactmomenten via de Ipad. Met name WhatsApp en social media worden ingezet om een lijntje te houden met de cliënt, tijdig spanningsopbouw te signaleren en daarop te interveniëren. Andere voordelen:

  • De begeleider is altijd dichterbij.
  • Het is minder plaats afhankelijk.
  • Er zijn meerdere korte contactmomenten mogelijk, wellicht zelfs in plaats van een huisbezoek van 1 uur.

Naast het optimaliseren van de zorgverlening heeft het gebruik van Ipads ook een financieel voordeel. Door de kortere tijd voor gesprekken en het wegvallen van reistijd naar het huis van een cliënt is een besparing te realiseren. Wordt deze besparing tegenover de kosten voor de Ipads gezet, dan kan dit resulteren in een lagere beschikking. Of, bij een gelijkblijvende beschikking, in het ondersteunen van meer cliënten.

Borging en toekomst

Borging proces

Tijdens de keukentafelgesprekken die de gemeente vanuit haar Wmo-taak voert met mensen met een zorgvraag wordt direct bekeken of zij digitaal vaardig zijn. Binnen Vertrouwd Thuis is hiervoor een vragenlijst ontwikkeld. Als blijkt dat een cliënt voldoende vaardig is en past binnen de doelgroep van het project, kan deze participeren. Men moet eenmalig € 75,- betalen. Dit ter bevordering van het waardebesef en om te voorkomen dat de gemeente verantwoordelijkheid moet nemen over het (overig) gebruik van de Ipad. Het is vervolgens aan de cliënt om het aanbod aan te nemen.

Toekomst

Het is belangrijk te blijven investeren in de mindset van de mensen en organisaties zodat zij open (blijven) staan voor de kansen van (thuis)technologie. De ontwikkeling van de consumentenelektronica gaat veel sneller dan de ontwikkeling van de systeemelektronica die grote organisaties gebruiken voor hun dienstverlening.  Dat betekent dat we op zoek moeten gaan naar de slimme verbindingen tussen die elektronica die cliënten kennen en gebruiken, zoals smartphone of tablet, een facebook- of whats appgroep, regelapps etcetera, en de zorgverlening. Wat kan betekenen dat we de systeemelektronica moeten loslaten of erom heen moeten werken.

Focus op preventie of zorg

Het project zet in op zowel preventie als zorg. Preventie in de vorm van de–escalatie van een op hande zijnde crisis en ontlading bij de cliënt. Anders gezegd, met een kort contactmoment als het echt nodig is kan een crisis wellicht voorkomen worden. Dat bespaart begeleidingsuren die voor dezelfde cliënt op een andere manier ingezet kunnen worden.
Wat betreft de zorg blijkt uit de pilot dat het leefplezier van cliënten is verbeterd omdat men door de snelle manier van communiceren minder stress ervaart.

Succesfactoren

  • Het leefplezier van de cliënt staat voorop. Dat betekent ook dat we mensen in hun waarde moeten laten, niet stigmatiseren. De systemen die gebruikt worden voor de zorgverlening en daar speciaal voor ontwikkeld zijn (systeemelektronica) maken dat cliënten zich abnormaal voelen. Dat kunnen we tegengaan door hen te helpen via technologie die cliënten al hebben en we allemaal dagelijks gebruiken. Zoals de smartphone en tablet. Zorgorganisaties moeten ervoor zorgen dat zij die ook kunnen gebruiken, met of zonder ondersteuning van de eigen systemen. Tenslotte, geef goede voorlichting aan cliënten wat via ‘gewone’ elektronica aan zorg geboden kan worden.
  • ’s Heeren Loo heeft een Facebook groep opgezet voor een aantal cliënten en beheert de groep. De gedachte is dat hiermee de eigen regie wordt verstrekt. Cliënten maken contact met elkaar, gaan dingen samen organiseren. ’s Heeren Loo ziet zelfs dat cliënten elkaar gaan wijzen op ongepast gedrag. En hiervan leren.
  • De gemeente Elburg is heel flexibel meebewogen in het project. Men heeft het mogelijk gemaakt dat binnen het experiment de middelen uit de beschikking ook gebruikt kunnen worden voor de aanschaf van de Ipads. Eerste resultaten laten zien ’s Heeren Loo inderdaad de aanschafkosten van de Ipad kan terugverdienen met een besparing op ongeplande begeleidingsuren.

Leeropbrengsten

  • Als zorgorganisaties willen samenwerken daar waar het gaat om het benutten van technologie in de zorgverlening, dan is dat meer dan het eigen systeen inbrengen en constateren dat dit systeem niet aansluit bij het systeem van een concullega. ‘Samen’ mag systeem en organisatieoverstijgend zijn. Daar moet iedereen in willen meebewegen.
  • Zorgorganisaties moeten meer meeveren met de ontwikkelingen in de techniek. Het in de dienstverlening integreren van social media en beeldbellen kan ook betekenen dat de eigen systemen in meer of mindere mate moeten worden losgelaten. Organisaties moeten daarin zeg maar kantelen. ’s Heeren Loo blijft dit proces en de kanteling die erbij komt de komende jaren in ieder geval faciliteren.
  • Alle input via beeldbellen en sociale media mag niet gezien worden als een medische analyse. Het geeft input voor een goed gesprek met de cliënt.

Kosten

De gemeente Elburg is heel flexibel meebewogen in het project. Men heeft het mogelijk gemaakt dat binnen het experiment de middelen uit de beschikking ook gebruikt kunnen worden voor de aanschaf van de Ipads. Eerste resultaten laten zien ’s Heeren Loo inderdaad de aanschafkosten van de Ipad kan terugverdienen met een besparing op ongeplande begeleidingsuren.

Contactgegevens

’s Heeren Loo, Dennis Monincx (0880365201)
Careander, Henriette Eleveld (0613989630 / h.eleveld@careander.nl)
Gemeente Elburg, Gert Gerritsen
Trivici, Fred te Riet