Technologie Trolley

Technologie Trolley

Een koffer met technologische hulpmiddelen om mensen met beginnende dementie en hun mantelzorgers te helpen zo veel mogelijk zelfstandig te kunnen blijven doen. Heel simpele hulpmiddelen, zoals een kalenderklok kunnen al ondersteunend zijn. Een gps-systeem kan iemand de vrijheid geven om er alleen op uit te blijven gaan, zonder dat de mantelzorger zich ongerust maakt.
In de koffer zitten niet alleen hulpmiddelen. Er hoort ook een ergotherapeut bij, die inschat welke technologieën passen bij de situatie en vrijwilligers die helpen bij het leren omgaan met de technologieën.

In 2016 en 2017 worden in de gemeente Rheden circa veertig inwoners met geheugenproblematiek thuis ondersteund met bestaande technologische hulpmiddelen. In deze pilot wordt onderzocht wat werkt en onder welke omstandigheden. Wat moeten ze daarvoor (aan)leren wie kan daarbij helpen?
De vraag is op welke manier technologie kan bijdragen als geheugensteuntje, bij de veiligheid thuis of bij het onderhouden van sociale contacten. De gemeente Rheden wil vanaf 2018 de technologische hulpmiddelen opnemen in het reguliere aanbod.

Projecteigenaar

Gemeente Rheden

Samenwerkingspartners

Attent Zorg & Behandeling, Innoforte, STMG en Stichting STOER
Ondersteuning door K&E Advies
Onderzoek door stagiairs van de Hogeschool Arnhem Nijmegen

Projectopzet

Rheden begint in 2008 met een doorzonscan om de potentiële geschiktheid van woningen te meten voor ouderen. Daarop volgt het project Mijn huis, mijn toekomst met persoonlijk woonadvies, aandacht voor woontechnologie en een stimuleringsregeling om mensen tegemoet te komen bij het aanpassen van hun woning. In 2014 wordt het project uitgebreid met een pilot Woonadviezen voor mensen met geheugenproblematiek.
De pilot Technologie Trolley is een nieuwe verdieping, parallel aan Mijn huis, mijn toekomst. De bedoeling is om in de praktijk uit te proberen welke technologische hulpmiddelen kunnen bijdragen aan het vergroten van de zelfstandigheid en het welzijn van mensen met dementie en hun mantelzorgers. Het gaat om de vraag welke middelen in welke fase ondersteunend zijn, maar zeker ook om de wijze waarop mensen kunnen leren omgaan met de nieuwe hulpmiddelen.
De looptijd is met een half jaar verlengd van begin 2016 tot eind 2017, zodat er geen gat valt tussen de pilot en het reguliere aanbod. De gemeente wil op deze wijze de energie en enthousiasme van professionals en gebruikers voor het project vasthouden.

Projectuitvoering

  • Een werkdocument met werkwijze en procedures ligt klaar bij de aftrap van de pilot. Door het werkdocument steeds aan te vullen en bij te sturen, ligt er aan het eind van de pilot: een laagdrempelige werkwijze om technologieën aan te bieden aan inwoners, een handboek over de inzet van technologieën en een leidraad voor andere gemeenten.
  • Na een startbijeenkomst voor professionals en vrijwilligers uit de ouderenzorg en ouderenwelzijn, verloopt de aanmelding meteen als een trein. Doorverwijzers zoals casemanagers, huisartsen en zorginstellingen zijn enthousiast en weten het project te vinden. Daardoor heeft de pilot een snelle start en zijn er grote stappen mogelijk.
  • Er is contact met leveranciers van hulpmiddelen die geschikt zijn om toe te voegen aan de trolley. Het gaat om middelen die ondersteunend zijn bij geheugenverlies, het onderhouden van sociale contacten, bij oriëntatie en bij het voorkomen van valongelukken.
  • De ergotherapeut van de projectgroep gaat op huisbezoek bij de mensen die zich aanmelden. Zij bekijkt wat de knelpunten zijn en welke hulpmiddelen ondersteunend zouden kunnen zijn. Daarbij gaat de aandacht ook uit naar de mantelzorger.
  • Een vrijwilliger begeleidt mensen bij het leren omgaan met de nieuwe technologie. Ze maken daarbij gebruik van de methodiek ‘foutloos leren’. Het idee is dat iemand met dementie iets nieuws kan leren, als de taak in kleine stukjes wordt opgeknipt en deze een voor een foutloos ingeprent worden. Door deze handelingen veelvuldig te oefenen, worden ze in het langetermijngeheugen opgeslagen. Hiervoor zijn speciaal vrijwilligers geworven, die in staat zijn een ‘dementiebril’ op te zetten en met begrip en geduld de persoon met dementie te coachen.
  • Gedurende de pilot konden mensen hulpmiddelen gratis uitproberen. Als een toepassing niet werkt of als ze een product niet gebruiken, kunnen ze die teruggeven. In de toekomst kunnen gebruikers producten tijdelijk gratis proberen voordat zij ervoor moeten betalen. Ook dan blijft er wel contact tussen de gebruiker en de Technologie Trolley.
  • Onderdeel van de pilot is het volgen van de gebruikers. Een maximum van 40 deelnemers is aangehouden om gebruikers zorgvuldig te kunnen volgen en monitoren.
  • Drie keer deden twee stagiairs van de Hogeschool Arnhem-Nijmegen onderzoek naar de ervaringen van deelnemers. Het gaat om een kleinschalig kwalitatief onderzoek door middel van interviews met een deel van de gebruikers en vragenlijsten voor de rest. De uitkomsten van deze interviews zijn positief.
  • Op de achtergrond buigt de projectgroep zich over de vele beslissingen om de stap te maken van pilot naar regulier aanbod. Welke hulpmiddelen zijn geschikt voor de trolley, met welke leveranciers gaan we in zee, onder welke voorwaarden en wat is de beste vorm van begeleiding, zijn belangrijke vragen.
  • Het laatste half jaar wordt ook gebruikt om toe te werken naar een opschaling van het project: hoe moet de voorziening worden ingericht zodat meer inwoners gebruik kunnen maken van de dienst. Een student bedrijfseconomie maakte alle processen inzichtelijk in schema’s, zodat de projectgroep daar duidelijke keuzes in kon maken. Deze student biedt uiteindelijk als afstudeeropdracht verschillende businesscases aan hoe een reguliere voorziening georganiseerd kan zijn. De ervaringen uit de pilot worden gedeeld in een handreiking voor andere gemeenten.

Positieve ervaringen deelnemers
De ervaringen van de geïnterviewde gebruikers zijn over het algemeen positief. De technologieën sluiten goed aan en zijn gebruiksvriendelijk. Er worden ook verbeterpunten aangedragen voor hulpmiddelen.
Volgens de definitie van de studentonderzoekers dragen alle technologieën iets bij aan de zelfstandigheid van de gebruikers. Ze vragen hun mantelzorgers minder vaak hulp doordat ze weten waar ze technologische hulpmiddelen voor kunnen gebruiken. Mantelzorgers geven aan meer rust en veiligheid te ervaren doordat de persoon met dementie gebruik maakt van de technologie. Professionals zien dat effect minder. Het voornaamste effect van een aantal technologieën is de rust en gevoel van veiligheid die het mantelzorgers brengt.
De deelnemers zijn heel tevreden over de manier van aanleren van de technologieën, evenals over het project zelf.

Borging en toekomst

Het project is uitgevoerd als pilot. Aan het eind van de pilot valt het besluit hoe de voorziening wordt ingericht. Vanaf 2018 behoort de Technologie Trolley tot het reguliere aanbod, als algemeen toegankelijke voorziening waarvoor geen indicatie nodig is. Inwoners kunnen een korte periode (bijvoorbeeld twee maanden) kosteloos gebruik maken van verschillende technologische hulpmiddelen. Hierna volgt een keuzemoment: de inwoner kiest welke hulpmiddelen hij wil blijven gebruiken en is zelf verantwoordelijk voor de bekostiging. Er wordt gewerkt aan afspraken met aanbieders zodat abonnementen maandelijks opzegbaar zijn. Dit is nodig omdat dementie grillig kan verlopen, waardoor soms sneller dan verwacht een beroep moet worden gedaan op andere hulpmiddelen.

Focus op preventie of zorg

De insteek is preventie. Het is de bedoeling dat mensen zo vroeg mogelijk gebruik van maken van thuistechnologie als ze er profijt van hebben. Daarom is er geen indicatie nodig. Het heeft de voorkeur als mensen zichzelf aanmelden voor de Technologie Trolley. Dat kan vóór een keukentafelgesprek zijn en voordat de diagnose dementie gesteld is. Het effect is groter wanneer je vroeg begint.

Succesfactoren

Het proces is tot op heden vlot verlopen, waardoor het mogelijk was om vanaf het begin grote stappen te zetten. De inbedding en het netwerk, was goed op orde, zodat de projectgroep TT meteen gevonden werd door de doorverwijzers.

  • Een brede projectgroep, zodat betrokken actoren elkaar regelmatig spreken en op de hoogte houden vanuit verschillende expertises.
  • De inhoud van de Technologie Trolley kan men lenen, uitproberen en ervaren. Een breed aanbod aan hulpmiddelen, dat wordt aangeboden in een neutrale setting. Het is een laagdrempelig voorziening met deskundige ondersteuning.
  • De inzet van studenten heeft goed gewerkt. Het is een leuke en voordelige manier om de pilot te monitoren. De studenten hebben een frisse blik en stellen andere vragen dan beleidsmakers of mensen uit de zorg. Vooral de student bedrijfseconomie, die helpt met het maken van een businesscase, brengt zaken in die tot nieuwe en goede discussie leiden. Dankzij zijn onderzoek werd ook duidelijk hoeveel kennis onderling nog moesten worden gedeeld.
  • Nadat het maximumaantal deelnemers was bereikt, konden mensen nog steeds aankloppen voor advies bij het inzetten van hulpmiddelen. Ze kunnen, vanuit hun ziektekostenverzekering, een beroep doen op de ergotherapeut die verbonden is aan de pilot en persoonlijk advies en begeleiding krijgen. Het gebruik van de hulpmiddelen is voor eigen rekening.

Leeropbrengsten

Het project heeft al veel opgeleverd. Terugkijkend benoemt de verantwoordelijk ambtenaar de volgende aandachtspunten en tips voor anderen:

  • Betrek snel genoeg partners bij je initiatief. Wanneer signaleerders op de hoogte zijn van het aanbod, hoef je minder tijd te investeren in promotie.
  • Nodig in een vroeg stadium producenten uit en kies voor meerdere leveranciers. Zij hebben veel ervaring die je kunt gebruiken voor het maken van keuzes voor je lokale situatie.
  • Maak de keuzes die bij de gemeente passen. Wat in Rheden werkt, is elders niet per se een goede keuze. Neem contact op, dan wisselen we kennis uit over organisatie, financiering, leveranciers en dilemma’s bij de uitvoering

Kosten

De pilot is gefinancierd via een subsidie van de provincie Gelderland.
Gebruik van de thuistechnologie is vanwege de subsidie gratis voor de bewoners. De projectgroep moet nog beslissen hoe het aanbod na afloop van de pilot gefinancierd wordt.