Langer meedoen in Oost Gelre

‘Structurele inbedding inzet van vrijwilligers bij Wmo loket’ belangrijke succesfactor’

In 2011 is de gemeente Oost Gelre, in samenwerking met woningcorporaties ProWonen en De Woonplaats en Seniorenbelang Oost Gelre, een bewustwordingsproces gestart onder de titel ‘Langer Meedoen in Oost Gelre’. In deze campagne werden in eerste instantie 75-plussers benaderd (2012), maar sinds begin 2013 is de doelgroep verruimd naar 65-plussers. Met de campagne wil men twee deelprojecten onder de aandacht brengen:

  1. informatie over valpreventie via het project ‘Halt, U Valt’,
  2. informatie over kleine aanpassingen die bestaande woningen, zowel koop als huur, geschikter moeten maken voor bewoning door ouderen.

‘Langer meedoen in Oost Gelre’ is inmiddels structureel beleid bij betrokken organisaties en maakt deel uit van ‘Samen in Oost Gelre’, een interactieve website waarop inwoners van de gemeente terechtkunnen voor informatie, nieuws, contact en ondersteuning op alle leefgebieden. De website biedt lokale informatie en ondersteuning aan, zodat iedere vraag en ieder probleem zo dichtbij mogelijk kan worden opgelost.

Projecteigenaar

Gemeente Oost Gelre (afdeling wonen en Wmo-loket)

Samenwerkingspartners

Vrijwilligers (woonconsulenten), woningcorporaties De Woonplaats en ProWonen, zorgorganisaties, GGD, fysiotherapeuten, apotheek, meer bewegen voor ouderen organisaties, vertegenwoordiging van vrijwillige ouderenorganisaties (o.a. Seniorenbelang).

Projectopzet

De basis van het project draait om het in contact komen met ouderen (65-plussers) over vraagstukken die (kunnen gaan) spelen in het dagelijks leven: gezondheidsproblemen, gevoelens van eenzaamheid, vragen over de geschiktheid van de woning of zorgen om de financiën. Vervolgens in een gesprek de vraag van de ouderen helder krijgen en hen desgewenst ondersteunen bij het realiseren van een oplossing. Vrijwilligers spelen hierbij een cruciale rol als adviseur of consulent. Zij zijn getraind om over deze onderwerpen het gesprek aan te gaan.
De gemeente is regievoerder maar heeft bewust de samenwerking gezocht met lokale partners in wonen, welzijn en zorg, ondernemers en vrijwilligers. Al deze organisaties en personen hebben hun eigen contactmomenten met de doelgroep en kunnen hen van informatie voorzien of gericht doorverwijzen.

Naast de ‘natuurlijke’ contactmomenten is er ook voor gekozen om de doelgroep gericht te benaderen via:

  • Informatiemarkten (tweemaal in 2011).
  • Persoonlijke brief aan 75-plussers (2012) met aanbod voor huisbezoek door een vrijwilliger over thema’s gezondheid, wonen en/of financiën. De brief is inclusief antwoordkaart en retourenvelop.
  • Persoonlijke brief aan 65-plussers (2013) met aanbod voor huisbezoek door een vrijwilliger (inmiddels structureel beleid). De brieven worden ieder jaar opnieuw bekeken en waar nodig aangepast.
  • Informatieve workshops, onder andere over valpreventie en gebruik van elektrische fietsen.
  • Communicatie middels persberichten, artikelen en het verspreiden van foldermateriaal.
  • Presentaties bij ouderenverenigingen zoals Kbo, vrouwenverenigingen et cetera.

Samenwerkingspartners bepalen in overleg welke projectactiviteiten opgepakt gaan worden en voeren deze dan in wisselende samenstelling uit.

Om ouderen tegemoet te komen in de kosten voor het levensloopbestendig maken van hun woning heeft de gemeente sinds 2014 een stimuleringsregeling opplussen beschikbaar. Het betreft een laag renderende lening (volgens condities van het SVn) van minimaal € 2.500,– en maximaal € 15.000,–. Dit geldt alleen voor woningen met een WOZ-waarde minder dan € 250.000,–. Sinds 2015 is hier een subsidieregeling aan toegevoegd waarmee inwoners van Oost Gelre een tegemoetkoming in de aanpassingskosten kunnen ontvangen (33% van de aanpassingskosten met een maximum van € 750,-).

Projectuitvoering

Het project ‘Langer meedoen in Oost Gelre’ is, na een voorbereidende fase, in 2011 van start gegaan met de werving van vrijwillige woonconsulenten en twee grote informatiemarkten. In 2012 zijn 75-plussers aangeschreven met een breed aanbod voor een huisbezoek door een vrijwillige ouderenadviseur, vrijwillige woonconsulent of een vrijwillige belastingadviseur. Daarnaast is ook regelmatig aandacht voor het project gevraagd middels persberichten en artikelen.

Er zijn in 2012 voor vragen over de woonsituatie totaal 97 huisbezoeken afgelegd. Vrijwillige woonconsulenten gaan op aanvraag bij mensen op huisbezoek en lopen samen met de bewoner de Checklist opplussen door, een vragenlijst over veiligheid, comfort en gemak van de woning. In gesprek met de bewoner kijken zij op welke punten de woning reeds aangepast is of te verbeteren valt. Na circa vier weken nemen zij telefonisch contact op en/of leggen zij een tweede huisbezoek af om te kijken welke aanpassingen wel/niet zijn uitgevoerd. Bij ongeveer zeventig procent van deze huisbezoeken heeft het bezoek geleid tot één of meerdere woningaanpassingen. In vergelijking met soortgelijke bewustwordingscampagnes elders in Gelderland is dit een bijzonder goed resultaat. De kracht van het project zit volgens de projectleiders in de goede voorlichting, de presentaties bij de ouderenbond of -vereniging en de goed opgeleide woonconsulenten met coördinatie door de ouderenadviseur. Ook de samenwerking met de zorgaanbieders blijkt van groot belang. Zij attenderen hun klanten op het feit dat vooruitdenken, eigen verantwoordelijkheid en zelfregie belangrijk zijn. Zij combineren dat met informatie over Langer meedoen in Oost Gelre.

In 2013 is nogmaals een mailing geweest, nu gericht aan 65-plussers. Het aanbod was vergelijkbaar als in 2012. Door de woonconsulenten zijn in dat jaar 347 huisbezoeken afgelegd. De meeste huisbezoeken hebben plaatsgevonden in de leeftijdscategorie 65-74 jarigen.

In 2014 zijn, met eenzelfde aanpak bestaande uit een mailing en regelmatige communicatie via persberichten, artikelen en communicatiekanalen van betrokken partners, 248 huisbezoeken afgelegd. Ongeveer negentig procent van de mensen gaat over tot aanpassingen. Dit varieert van het monteren van een beugel tot het plaatsen van trapliften en zelfs het aanbouwen van een slaapkamer en natte cel op de begane grond. In een aantal gevallen is gebruik gemaakt van de stimuleringsregeling (lening volgens condities SVn).

Vanaf 1 oktober 2015 is er ook subsidie beschikbaar voor het opplussen. De woonconsulenten hebben sinds het beschikbaar stellen van de subsidie 280 huisbezoeken afgelegd (stand april 2016). Inmiddels hebben 96 mensen subsidie aangevraagd. Het verstrekken van subsidie heeft geleid tot snellere aanpak van de grotere aanpassingen. Met name trapliften en aanpassingen in de badkamer. De subsidie kan worden verkregen aan de hand van het door de woonconsulent gemaakte adviesrapport.

Om levensloopbestendig wonen bij de mensen onder te aandacht te blijven houden worden er nog regelmatig artikelen geplaatst op de gemeentepagina’s van de lokale weekkranten. Deze artikelen bestaan bijvoorbeeld uit interviews met bewoners die een huisbezoek hebben gehad of met de woonconsulenten zelf. In de artikelen worden de vrijblijvendheid, de noodzaak en de voordelen naar voren gebracht.

Borging en toekomst

Het project is uitgevoerd met de projectmiddelen. Inmiddels is het project voor wat betreft de huisbezoeken van de woonconsulenten en de trainingen, structureel opgenomen in het Wmobeleid. De andere onderdelen zoals voorlichting over veiligheid (koffiedames), presentaties van ouderverenigingen, vinden nog incidenteel plaats en worden dan bekostigd uit Wmogelden (gezondheidsmiddelen).

Focus op preventie of zorg

De focus ligt op preventie om het zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen mogelijk te maken.

Succesfactoren

  • Vrijwilligers hebben een volwaardige plaats en krijgen erkenning in het project. Daar hoort ook voldoende ondersteuning en scholing bij voor het uitvoeren van hun werkzaamheden.
  • Gerichte werving van vrijwillige woonconsulenten; een achtergrond in de bouwwereld lijkt een pré.
  • Goede coördinatie door een professionele ouderenadviseur.
  • Betrokkenheid van lokale partners en benutten van aanknopingspunten voor het project. Bijvoorbeeld de informatieve workshops valpreventie, maar ook voorlichtingsmiddagen over elektrische fietsen.
  • Breed aanbod voor huisbezoeken, dus niet alleen gericht op wonen maar daarnaast ook de mogelijkheid voor een gesprek over gezondheid en/of financiën.
  • Niet alleen over wonen en zorg informeren, maar ook over andere relevante woonthema’s. Zo nemen de woonconsulenten een checklist over energiebesparing mee. Men informeert de burger direct over de te verkrijgen subsidie op het gebied van energiebesparing, duurzaamheid en comfort.

Leeropbrengsten

  • Starten met een subsidie ten behoeve van woningaanpassingen bleek niet nodig om succesvol te zijn. Het leidt wel tot nog meer aanvragen voor een bezoek door de woonconsulenten. Maar de basis in termen van bewustwording en actiebereidheid was al eerder door het project gelegd.
  • Een punt van aandacht blijft het op dezelfde manier werken door de woonconsulenten. Dat vraagt om een goede coördinatie en aansturing.
  • In verband met de door de raad vastgestelde lijst van te subsidiëren kosten wordt een eigen checklist gehanteerd. Deze is afgeleid van de Gelderse Huistest. De Gelderse Huistest wordt in Oost Gelre dus niet gebruikt voor de huisbezoeken. Uiteraard kunnen bewoners wel via deze test hun huis nalopen op gemak, comfort en veiligheid.

Kosten

Projectkosten en nu structurele kosten voor de ouderenadviseur.
De investering in het project weegt echter op tegen de kosten die de gemeente niet meer verwacht te maken, omdat bewoners zelf aanpassingen aan hun woning doen en zo lange, in hun woning kunnen blijven wonen, zonder een beroep op de Wmo te doen.